11. Evropska noć muzeja i Međunarodni dan muzeja

11. Evropska noć muzeja, 16. maj 2015.


Radno vreme

Muzej
08:00 – 22:00
Radul begov konak
11:00 – 02:00

 Program:

 16. maj 2015. u 20:00 sati
Galerija Radul begovog konaka
Koncert VIS „Novi dan“
na izložbi fotografija
„Rock momenti“
autora Anamarije Vartabedijan i Stanislava Milojkovića
Međunarodni dan muzeja, 18. maj 2015.


Radno vreme

Muzej
08:00 – 22:00
Radul begov konak
08:00 – 22:00

Program:

 18. maj 2015. u 19:00 sati

Galerija Narodnog muzeja Zaječar
Tribina „Baština u opasnosti! Ima li uopšte heroja?“
Govore: Irena Jović Stanojević, novinar i knjižar; Jelica Ilić, viši kustos – istoričar Narodnog muzeja u Zaječaru; Bora Dimitrijević, arheolog i direktor Narodnog muzeja u Zaječaru, Goran Tomić, načelnik Policijske uprave u Zaječaru; Stojan Todorović, novinar Politike i Velimir Đorđević, grnčar. Moderator: Darinka Mihajlović, filolog

1 -Šanko sa veselim drustvom

U okviru odeljenja za nematerijalno kulturno nasleđe Narodnog muzeja u Zaječaru, svoje mesto u stalnoj muzejskoj postavci zauzima

 Legenda o muzikantu Šanku i balada o njegovoj ljubavi

 Legenda o muzikantu Šanku i njegovoj ljubavi prema devojci Bonki datira iz vremena srpsko – turskih ratova od 1876 – 1878. godine; Šanko je mobilisan a Bonku su roditelji obećali drugome, bogatom Negotincu.
Kada se vratio iz rata, Bonka je pozvala Šanka da joj svira na svadbi; otišao je na svadbu i – ubio je. Osuđen na robiju u Požarevačkom zatvoru i tamo je ispevao baladu o svojoj ljubavi.
Upravo u ta tri mesta (Zaječar, Negotin i Požarevac) opstaje ova balada, kao i u selu Veliki Izvor (opština Zaječar), odakle je Šanko rodom. Muzikanti su legendu i baladu prenosili iz generacije u generaciju, svirajući je po kafanama ali, originalnu verziju danas niko ne zna da peva.
O baladi je pisao Dragutin Ilić, delovođa Prekog suda u Zaječaru 1883. u knjizi „Zaječarska buna“, kao i Milutin Jovanović u knjizi „Kafanske priče“ 1909.
Stojan Dimitrijević Zaječarac snimio je 1924. ploču sa ovom baladom. Postoji i libreto za operu autora Draška Ivanovića iz 1928. za koji je Vojislav Ilić komponovao muziku.
Bugarske novine 1931. objavile su notni zapis i tekst balade.
Bilo je mnogo izvođača koji su doprineli da se balada sačuva, kao što su lokalni muzikanti Sava Džadžev, Šandu, Velja Matin, a najdragoceniji je notni zapis melografa Koste Manojlovića iz 1948. Postoje verzije koje danas izvode Izvorinka Milošević, braća Teofilović i lokalni muzičari. Ova priča živi više od 100 godina jer postoji svest kod ljudi da je treba sačuvati. Balada o Šanku i Bonki u izvođenju Velje Stamenovića i orkestra prezentuje se javnosti putem audio zapisa.

Suzana Antić
muzejski savetnik etnolog
Narodni muzej Zaječar

2 -Venatori, mozaik

 

U stalnoj postavci arheološkog odeljenja Narodnog muzeja u Zaječaru nalazi se mozaik koji prikazuje carske lovce

 Venatore (venatores)

Mozaik je otkriven je na samom početku arheoloških istraživanja Gamzigrada – Romulijane, 1953. godine.
Kao i najveći deo ukrasa Galerijeve palate u Gamzigradu, ovaj mozaik asocira na božansku prirodu imperatora. Prikazi lova u poznorimskoj funerarnoj umetnosti simbolišu agon, božanski lov. Oni treba da ukažu na vrlinu i hrabrost (Virtus) samog cara. U umetnosti pozne antike predstave lova simbolizuju spiritualni lov, dostizanje vrline, odnosno – carsku moć i uzvišenost. Duhovno traganje je jedan od dva aspekta simbolike lova (prvi, ubijanje životinje, simboliše u stvari uništenje neznanja i zlotvornih težnji). Još u starom Egiptu, lov je označavao proširenje božanskog stvaranja: njime se pomeraju granice haosa, koji se u vidu divljih zveri zadržao na granicama organizovanog sveta. Lov ima magijsko-religijsko značenje. Rimljani su, kao model, iz grčke tradicije uzeli lov Aleksandra Velikog i drugih diviniziranih heroja. I sam Dionis, Galerijevo favorizovano božanstvo, u jednoj od svojih brojnih uloga je bog mrtvih, divlji lovac (kao i trački konjanik, trački heros), hvatač i vodič duša. Uprkos tome što lov Dionisa Zagreja, velikog lovca, simboliše njegovu neutoljivu želju za uživanjem, u osnovi Dionisovog mita, sagledanog u celini, leži težnja ka spiritualizaciji živog bića, počev od biljke pa sve do ekstaze.
Ovaj mozaik imao je zanimljivu sudbinu. Godine 1961. bio je poklonjen Josipu Brozu Titu i postao je deo kolekcije Muzeja 25. maj. Ko zna kakva bi bila njegova dalja sudbina da nije bilo profesora Dragoslava Srejovića, predanog istraživača Gamzigrada i čoveka koji je dokazao da je ovaj dragulj kasnoantičkog nasleđa zapravo Romulijana. Akademik Srejović je insistirao da se mozaik dobije na revers od Muzeja 25. Maj, za potrebe izlaganja na izuzetnoj izložbi „Rimski carski gradovi i palate u Srbiji“, otvorenoj 1993. godine najpre u Galeriji SANU, a potom i u Nišu, Sremskoj Mitrovici i Zaječaru. Nakon izložbe u Narodnom muzeju u Zaječaru, profesor Srejović je uspeo da izdejstvuje da mozaik tamo i ostane, pa su se Venatori, posle više od trideset godina, ponovo obreli kod kuće.

Maja Živić
kustos arheolog
Narodni muzej Zaječar

3 -Nikola Mihajlov, Portret Nikole Pa i a, ulje na  platnu, 90x70 cm,1919

 

Pored ličnih predmeta – srebrne tabakere (poklona Benita Musolinija iz 1924.), četke za bradu i nekoliko fotografija posebno mesto u stalnoj postavci Narodnog muzeja u Zaječaru zauzima

 Portret Nikole Pašića

Ovaj portret, rađen tehnikom ulja na platnu, u stilu akademskog realizma, poklonio je 2005. zaječarskom muzeju gospodin Đorđe Pašić, unuk Nikole Pašića.
Slika je nastala tokom Pašićevog boravka u Parizu u vreme trajanja mirovne konferencije koju su nakon okončanja Prvog svetskog rata sazvale sile Antante. Na ovoj konferenciji Nikola Pašić je bio predsednik delegacije koja je na ovom međunarodnom skupu reprezentovala Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca. Pašić, iskusan političar i državnik, prva ličnost najjače političke partije (Narodna radikalna stranka), u više navrata predsednik vlade, iako u osmoj deceniji života, doživljavan je kao veliki autoritet kako u zemlji tako i u inostranstvu, što je u punoj meri oslikava i njegov portret.
Autor ovog portreta je bugarski slikar, Nikola Mihajlov čiji potpis stoji u donjem desnom uglu. Rođen u bugarskom gradu Šumenu, nakon studija na minhenskoj Akademiji, Mihajlov je postao je profesor slikanja na Likovnoj akademiji u Sofiji i dvorski slikar bugarskog cara Ferdinanda. Od 1910. Mihajlov je živeo u Nemačkoj gde je i umro 1960. godine. Tokom 20-tih i 30-tih godina prošlog veka postao je izuzetno tražen i veoma dobro plaćen portretista. Za portrete koje je u proseku slikao od pet do sedam dana dobijao je honorar između 10.000 i 20.000 maraka, što je za ono vreme bila nezamislivo visoka suma. Njegove portrete platili su, između ostalog i car Vilhem II, pruska princeza Hermina, Benito Musolini, Jozef i Magda Gebels kao i Adolf Hitler.

Nina Pogarčić
kustos istoričar umetnosti
Narodni muzej Zaječar

4 -Timočani koji su smenili dinastiju

 

U okviru istorijske zbirke, u stalnoj postavci Narodnog muzeja u Zaječaru, izložena je porodična fotografija na kojoj su Đorđe Genčić i Antonije Antić, a u dve male vitrine nalaze se lični predmeti i odlikovanja Antonija Antića.

Timočani koji su smenili dinastiju Obrenović

Nekolicina ljudi u državnom vrhu, zadnjih godina XIX i početkom XX veka, bila je poreklom sa prostora Timočke krajine. Među njima svojevrsno mesto zauzimao je jedan od vodećih liberala, Đorđe Genčić (1861-1938). Poznat kao industrijalac i vlasnik rudnika, tokom vladavine Obrenovića bio je i upravnik grada Niša i ministar unutrašnjih dela. Do danas ostao je zapamćen, pre svega, kao politički vođa Majskog prevrata, kada su ubijeni Aleksandar Obrenović i Draga Mašin.
Njegov sestrić pukovnik Antonije Antić (1878-1953), uz Dragutina Dimitrijevića Apisa, radio je veoma aktivno na širenju zavere 1903. godine, a pre svega posredovao između vojnih i civilnih krugova u njenom organizovanju.
Nakon smene dinastije i dolaska na vlast Petra Karađorđevića, Đorđe Genčić postavljen je za ministra narodne privrede, ali se relativno brzo povukao iz političkog života države. Za vreme Balkanskih i Prvog svetskog rata radio je kao dopisnik ruskih listova.
Antonije Antić završio je oficirsku karijeru u jeku Prvog svetskog rata. Iako nije bio član organizacije Crna ruka, doveden je u vezu sa njom i penzionisan 1917. godine.

Jelica Ilić
viši kustos istoričar
Narodni muzej Zaječar

Objavljeno u Vesti Označeno sa: , ,